22 grudnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Okulistyka - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej

Poleć:
Udostępnij:
prof. dr hab. med. Marta Misiuk-Hojło
Katedra i Klinika Okulistyki
Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu
Zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej

Co to jest?

Zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej obejmuje tęczówkę i część ciała rzęskowego. Może mieć ono charakter ostry lub przewlekły.

Jakie są przyczyny?

Ostre zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej może być związane z obecnością antygenu HLA-B27 i towarzyszących mu chorób, takich jak:

  • zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
  • zespół Reitera,
  • łuszczycowe zapalenie stawów,
  • zapalne choroby jelit.

Występuje także ostre zapalenie przedniego odcinka niezwiązane z HLA-B27. Dzieje się tak na przykład w przypadku zapalenia błony naczyniowej wywołanego zakażeniem wirusem opryszczki czy ospy.

Przewlekłe zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej najczęściej wiąże się z młodzieńczym zapaleniem stawów i występuje u dzieci. U dorosłych może być spowodowane chorobami ogólnymi, na przykład gruźlicą, sarkoidozą czy kiłą.

Jedną z odmian przewlekłego zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej jest heterochromiczne zapalenie Fuchsa, które ma nieznaną etiologię.

Jednak w wielu przypadkach, mimo zaawansowanej diagnostyki, nie udaje się ustalić przyczyny zapalenia, wówczas o takim zapaleniu mówi się że jest idiopatyczne.

Jak często występuje?

Zapalenie przedniego odcinka jest najczęstszą postacią zapalenia błony naczyniowej, a z kolei ostre – najczęstszą formą zapalenia w przednim odcinku oka. Według piśmiennictwa współczynnik zachorowalności wynosi około 8 przypadków na 100 000 osób w populacji rocznie. Heterochromiczne zapalenie Fuchsa występuje najczęściej u młodych osób (4% wszystkich zapaleń błony naczyniowej).

Jak się objawia?

W ostrym zapaleniu najczęściej występuje nagły ból (zob. Ostry ból oka) i zaczerwienienie gałki ocznej (zob. Zaczerwienienie oka) bez towarzyszącej patologicznej wydzieliny z oka, światłowstręt, dodatkowo obserwuje się różnego stopnia pogorszenie ostrości wzroku.

W przewlekłej formie tej choroby objawy są znacznie mniej nasilone. Początek choroby może być podstępny, ponieważ chory nie odczuwa bólu, nie ma zaczerwienionego oka, a spadek ostrości widzenia zwykle następuje powoli.

Heterochromiczne zapalenie Fuchsa występuje jednostronnie. Charakterystyczną cechą tej choroby jest jaśniejsza barwa tęczówki w oku z zapaleniem, stąd heterochromia, czyli różna barwa tęczówek. Zapalenie to rozwija się powoli, latami, nie wywołując dolegliwości, aż do momentu pogorszenia widzenia z powodu powikłań w przebiegu choroby, a mianowicie zaćmy i jaskry wtórnej (zob. Zaćma oraz Jaskra).

Co robić w razie wystąpienia objawów?

W razie wystąpienia objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem okulistą, ponieważ tylko specjalista może właściwie zdiagnozować chorobę. Odkładanie decyzji o wizycie w gabinecie okulistycznym nie poprawi stanu miejscowego, a jedynie go pogorszy, mogąc doprowadzić nawet do utraty widzenia.

Zrost tylny powodujący nieregularne rozszerzanie się źrenicy i jej zniekształcenie
Ryc. 1. Na godzinie 8. widoczny zrost tylny powodujący nieregularne rozszerzanie się źrenicy i jej zniekształcenie

Jak lekarz stawia diagnozę?

Przed badaniem w lampie szczelinowej lekarz zbiera wywiad, którego szczegóły opisano we wprowadzającym artykule dotyczącym ogólnie zapalenia błony naczyniowej. W przypadku ostrego zapalenia podczas badaniu w biomikroskopie (zob. Badanie w lamie szczelinowej) lekarz stwierdza zaczerwienienie oka (zob. Zaczerwienienie oka). Ma ono zwykle charakter sinoczerwonej obwódki wokół rąbka rogówki i nazywane jest zadrażnieniem głębokim (rzęskowym). Źrenica w chorym oku jest zwężona i słabo reaguje na światło (zob. Zaburzenia źrenicze). Często dochodzi też do tworzenia się zrostów między tęczówką a rogówką (zrosty przednie) oraz między tęczówką a przednią powierzchnią soczewki położonej tuż za tęczówką (zrosty tylne). Wskutek tego źrenica może mieć nieregularny kształt (np. owalny lub przypominający koniczynę).

Ropostek – zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej
Ryc. 2. Ropostek – zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej

W przednim odcinku oka widoczne są także osady na rogówce oraz wysięk komórek zapalnych w komorze przedniej oka, który czasem może odkładać się na dnie komory tworząc „poziom” ropy (ropostek; zob. Ropa w przedniej komorze oka). Ciśnienie wewnątrzgałkowe jest niskie.

W przewlekłym zapaleniu praktycznie nie występuje zaczerwienienie oka, w komorze przedniej oka obserwuje się komórki zapalne oraz grube osady rogówkowe. Mogą być również obecne guzki tęczówki.

Poza badaniem w biomikroskopie przeprowadza się badania dodatkowe, które opisano w artykule dotyczącym ogólnie zapalenia błony naczyniowej. Heterochromiczne zapalenie Fuchsa występuje jednostronnie, powodując heterochromię, na rogówce występują rozsiane osady, a w ciele szklistym męty.

Jakie są sposoby leczenia?

W zapaleniu przedniego odcinka błony naczyniowej najczęściej stosuje się miejscowo krople zawierające kortykosteroidy. Jeśli chory nie reaguje na leczenie kroplami, kortykosteroidy podaje się w postaci zastrzyków podspojówkowo lub, rzadziej w przypadku zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej, okołogałkowo. W takich warunkach czas ich działania wynosi od kilku tygodni do 3 miesięcy. Jeżeli leki miejscowe nie zadziałają w dostatecznym stopniu, terapię można uzupełniać lub zastępować ogólnym leczeniem kortykosteroidami. Doustną terapię kortykosteroidami wdraża się w przewlekłym zapaleniu błony naczyniowej, które zagraża utratą wzroku. Ponadto w leczeniu stosuje się leki rozszerzające źrenicę. W przypadku zapaleń spowodowanych przez wirusa opryszczki i półpaśca konieczne jest dodatkowe stosowanie doustne leku przeciwwirusowego – acyklowiru.

W przypadku heterochromatycznego zapalenia Fuchsa nie ma skutecznego leczenia samego zapalenia, ponieważ podawanie kortykosteroidów nie przynosi oczekiwanej poprawy. Leczenie ogranicza się zatem do leczenia powikłań.

Zobacz także: Zapalenie błony naczyniowej oka

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Ocenia się, że rokowanie jest najkorzystniejsze w zapaleniach ostrych, zwłaszcza występujących po raz pierwszy, jednak mimo skutecznego wyleczenia epizodu zapalenia, choroba ta ma charakter nawracający i u części osób powraca z różną częstością. Natomiast w przypadku zapaleń przewlekłych rokowanie jest niepewne i w dużej mierze zależy od powstania powikłań i od powodzenia ich leczenia. Najczęstszymi powikłaniami zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej są zrosty tylne między tęczówką i soczewką, które mogą spowodować zaburzenia przepływu cieczy wodnistej w oku, doprowadzając do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i jaskry wtórnej.

Kolejnym częstym powikłaniem zapalenia błony naczyniowej jest zaćma wikłająca, która powoduje spadek ostrości widzenia.

Najcięższym powikłaniem w przebiegu długotrwałego, nawracającego lub nieleczonego zapalenia jest zmniejszenie wydzielania cieczy wodnistej, doprowadzające do znacznego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego i do zaniku gałki ocznej.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Bardzo ważna jest wiedza pacjenta dotycząca jego choroby, a zwłaszcza świadomość, że ma ona charakter nawrotowy. Równie ważne są systematyczne kontrole okulistyczne – ich częstość ustala prowadzący lekarz okulista – nie mniej jednak w każdym przypadku obniżenia ostrości widzenia należy niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Nie ma sposobów uniknięcia zachorowania.

Poleć:
Udostępnij:

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Jednak nie będzie ograniczeń w leczeniu zaćmy
    Minister zdrowia wycofał się z pomysłu płacenia za usuwanie zaćmy tylko u pacjentów z bardzo zaawansowaną chorobą.
  • Pacjenci z zaćmą apelują do okulistów
    Dyrektor Polskiego Związku Niewidomych Małgorzata Pacholec zwróciła się w liście otwartym z apelem do wszystkich okulistów o "wspólne działania, których celem ma być przeciwdziałanie obniżaniu jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych w Polsce, a także przeciwdziałanie formalizmowi, który oddziela pacjenta od lekarza".
  • Jaskra powinna być częściej leczona chirurgicznie
    Jaskra jest często zbyt późno wykrywana i zbyt późno kwalifikowana do leczenia chirurgicznego – poinformowała okulistka prof. Ewa Mrukwa-Kominek. 12 marca, jak co roku, obchodzony jest Światowy Dzień Jaskry.

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Okulista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Okulistyka
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują