17 września 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Okulistyka - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej

prof. dr hab. med. Marta Misiuk-Hojło
Katedra i Klinika Okulistyki
Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu
Zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej

Co to jest?

Zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej obejmuje tęczówkę i część ciała rzęskowego. Może mieć ono charakter ostry lub przewlekły.

Jakie są przyczyny?

Ostre zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej może być związane z obecnością antygenu HLA-B27 i towarzyszących mu chorób, takich jak:

  • zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
  • zespół Reitera,
  • łuszczycowe zapalenie stawów,
  • zapalne choroby jelit.

Występuje także ostre zapalenie przedniego odcinka niezwiązane z HLA-B27. Dzieje się tak na przykład w przypadku zapalenia błony naczyniowej wywołanego zakażeniem wirusem opryszczki czy ospy.

Przewlekłe zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej najczęściej wiąże się z młodzieńczym zapaleniem stawów i występuje u dzieci. U dorosłych może być spowodowane chorobami ogólnymi, na przykład gruźlicą, sarkoidozą czy kiłą.

REKLAMA

Jedną z odmian przewlekłego zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej jest heterochromiczne zapalenie Fuchsa, które ma nieznaną etiologię.

Jednak w wielu przypadkach, mimo zaawansowanej diagnostyki, nie udaje się ustalić przyczyny zapalenia, wówczas o takim zapaleniu mówi się że jest idiopatyczne.

Jak często występuje?

Zapalenie przedniego odcinka jest najczęstszą postacią zapalenia błony naczyniowej, a z kolei ostre – najczęstszą formą zapalenia w przednim odcinku oka. Według piśmiennictwa współczynnik zachorowalności wynosi około 8 przypadków na 100 000 osób w populacji rocznie. Heterochromiczne zapalenie Fuchsa występuje najczęściej u młodych osób (4% wszystkich zapaleń błony naczyniowej).

Jak się objawia?

W ostrym zapaleniu najczęściej występuje nagły ból (zob. Ostry ból oka) i zaczerwienienie gałki ocznej (zob. Zaczerwienienie oka) bez towarzyszącej patologicznej wydzieliny z oka, światłowstręt, dodatkowo obserwuje się różnego stopnia pogorszenie ostrości wzroku.

W przewlekłej formie tej choroby objawy są znacznie mniej nasilone. Początek choroby może być podstępny, ponieważ chory nie odczuwa bólu, nie ma zaczerwienionego oka, a spadek ostrości widzenia zwykle następuje powoli.

Heterochromiczne zapalenie Fuchsa występuje jednostronnie. Charakterystyczną cechą tej choroby jest jaśniejsza barwa tęczówki w oku z zapaleniem, stąd heterochromia, czyli różna barwa tęczówek. Zapalenie to rozwija się powoli, latami, nie wywołując dolegliwości, aż do momentu pogorszenia widzenia z powodu powikłań w przebiegu choroby, a mianowicie zaćmy i jaskry wtórnej (zob. Zaćma oraz Jaskra).

Co robić w razie wystąpienia objawów?

W razie wystąpienia objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem okulistą, ponieważ tylko specjalista może właściwie zdiagnozować chorobę. Odkładanie decyzji o wizycie w gabinecie okulistycznym nie poprawi stanu miejscowego, a jedynie go pogorszy, mogąc doprowadzić nawet do utraty widzenia.

Zrost tylny powodujący nieregularne rozszerzanie się źrenicy i jej zniekształcenie
Ryc. 1. Na godzinie 8. widoczny zrost tylny powodujący nieregularne rozszerzanie się źrenicy i jej zniekształcenie

Jak lekarz stawia diagnozę?

Przed badaniem w lampie szczelinowej lekarz zbiera wywiad, którego szczegóły opisano we wprowadzającym artykule dotyczącym ogólnie zapalenia błony naczyniowej. W przypadku ostrego zapalenia podczas badaniu w biomikroskopie (zob. Badanie w lamie szczelinowej) lekarz stwierdza zaczerwienienie oka (zob. Zaczerwienienie oka). Ma ono zwykle charakter sinoczerwonej obwódki wokół rąbka rogówki i nazywane jest zadrażnieniem głębokim (rzęskowym). Źrenica w chorym oku jest zwężona i słabo reaguje na światło (zob. Zaburzenia źrenicze). Często dochodzi też do tworzenia się zrostów między tęczówką a rogówką (zrosty przednie) oraz między tęczówką a przednią powierzchnią soczewki położonej tuż za tęczówką (zrosty tylne). Wskutek tego źrenica może mieć nieregularny kształt (np. owalny lub przypominający koniczynę).

Ropostek – zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej
Ryc. 2. Ropostek – zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej

W przednim odcinku oka widoczne są także osady na rogówce oraz wysięk komórek zapalnych w komorze przedniej oka, który czasem może odkładać się na dnie komory tworząc „poziom” ropy (ropostek; zob. Ropa w przedniej komorze oka). Ciśnienie wewnątrzgałkowe jest niskie.

W przewlekłym zapaleniu praktycznie nie występuje zaczerwienienie oka, w komorze przedniej oka obserwuje się komórki zapalne oraz grube osady rogówkowe. Mogą być również obecne guzki tęczówki.

Poza badaniem w biomikroskopie przeprowadza się badania dodatkowe, które opisano w artykule dotyczącym ogólnie zapalenia błony naczyniowej. Heterochromiczne zapalenie Fuchsa występuje jednostronnie, powodując heterochromię, na rogówce występują rozsiane osady, a w ciele szklistym męty.

Jakie są sposoby leczenia?

W zapaleniu przedniego odcinka błony naczyniowej najczęściej stosuje się miejscowo krople zawierające kortykosteroidy. Jeśli chory nie reaguje na leczenie kroplami, kortykosteroidy podaje się w postaci zastrzyków podspojówkowo lub, rzadziej w przypadku zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej, okołogałkowo. W takich warunkach czas ich działania wynosi od kilku tygodni do 3 miesięcy. Jeżeli leki miejscowe nie zadziałają w dostatecznym stopniu, terapię można uzupełniać lub zastępować ogólnym leczeniem kortykosteroidami. Doustną terapię kortykosteroidami wdraża się w przewlekłym zapaleniu błony naczyniowej, które zagraża utratą wzroku. Ponadto w leczeniu stosuje się leki rozszerzające źrenicę. W przypadku zapaleń spowodowanych przez wirusa opryszczki i półpaśca konieczne jest dodatkowe stosowanie doustne leku przeciwwirusowego – acyklowiru.

W przypadku heterochromatycznego zapalenia Fuchsa nie ma skutecznego leczenia samego zapalenia, ponieważ podawanie kortykosteroidów nie przynosi oczekiwanej poprawy. Leczenie ogranicza się zatem do leczenia powikłań.

Zobacz także: Zapalenie błony naczyniowej oka

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Ocenia się, że rokowanie jest najkorzystniejsze w zapaleniach ostrych, zwłaszcza występujących po raz pierwszy, jednak mimo skutecznego wyleczenia epizodu zapalenia, choroba ta ma charakter nawracający i u części osób powraca z różną częstością. Natomiast w przypadku zapaleń przewlekłych rokowanie jest niepewne i w dużej mierze zależy od powstania powikłań i od powodzenia ich leczenia. Najczęstszymi powikłaniami zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej są zrosty tylne między tęczówką i soczewką, które mogą spowodować zaburzenia przepływu cieczy wodnistej w oku, doprowadzając do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego i jaskry wtórnej.

Kolejnym częstym powikłaniem zapalenia błony naczyniowej jest zaćma wikłająca, która powoduje spadek ostrości widzenia.

Najcięższym powikłaniem w przebiegu długotrwałego, nawracającego lub nieleczonego zapalenia jest zmniejszenie wydzielania cieczy wodnistej, doprowadzające do znacznego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego i do zaniku gałki ocznej.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Bardzo ważna jest wiedza pacjenta dotycząca jego choroby, a zwłaszcza świadomość, że ma ona charakter nawrotowy. Równie ważne są systematyczne kontrole okulistyczne – ich częstość ustala prowadzący lekarz okulista – nie mniej jednak w każdym przypadku obniżenia ostrości widzenia należy niezwłocznie skontaktować się ze specjalistą.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Nie ma sposobów uniknięcia zachorowania.

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Pacjenci z zaćmą apelują do okulistów
    Dyrektor Polskiego Związku Niewidomych Małgorzata Pacholec zwróciła się w liście otwartym z apelem do wszystkich okulistów o "wspólne działania, których celem ma być przeciwdziałanie obniżaniu jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych w Polsce, a także przeciwdziałanie formalizmowi, który oddziela pacjenta od lekarza".
  • Jaskra powinna być częściej leczona chirurgicznie
    Jaskra jest często zbyt późno wykrywana i zbyt późno kwalifikowana do leczenia chirurgicznego – poinformowała okulistka prof. Ewa Mrukwa-Kominek. 12 marca, jak co roku, obchodzony jest Światowy Dzień Jaskry.
  • AMD - choroba cywilizacyjna XXI wieku
    Zaalarmować powinny nas wszelkie nieprawidłowości w polu widzenia - wykrzywienie obrazu, poświaty wokół obrazu albo plama przed okiem, która się przesuwa razem ze wzrokiem. Pacjent może stopniowo obserwować utratę widzenia, ale może to być też proces bardzo szybki.

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Okulista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Okulistyka
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują