21 grudnia 2014 roku
poczta
zaloguj się
 
Okulistyka - Medycyna Praktyczna: Lekarze pacjentom
medycyna praktyczna dla pacjentów

Migrena (oczna)

Poleć:
Udostępnij:
dr n. med. Arkadiusz Pogrzebielski
Ośrodek Chirurgii Oka Prof. Zagórskiego w Krakowie
Oculus - Krakowskie Centrum Okulistyczne, Kraków
Scanmed, Szpital św. Rafała w Krakowie
Migrena (oczna)

Co to jest i jakie są przyczyny?

Migrena to złożony, nawracający ból głowy, który w klasycznych przypadkach występuje po jednej stronie. Objawy poprzedzające niekiedy ból głowy nazywa się aurą migrenową i mogą one mieć charakter wzrokowy, czuciowy lub motoryczny (obejmujący np. zaburzenia mowy).

Migrenę dzieli się m.in. na migrenę bez aury (dawniej nazywano ją migreną prostą), migrenę z aurą (dawniej nazywana była migreną klasyczną), przewlekłą migrenę oraz powikłania migreny.

Dawniej uważano, że przyczyną migrenowego bólu głowy jest skurcz naczyń krwionośnych wewnątrz czaszki, po którym następuje ich rozszerzenie. Obecnie istotę choroby lepiej tłumaczy tzw. teoria neurowaskularna (nerwowo-naczyniowa). Według niej migrena to pierwotny proces neurogenny, który charakteryzuje się nadmierną reaktywnością (wrażliwością na bodźce) komórek nerwowych kory mózgowej, zwłaszcza w obszarze potylicy. Towarzyszą mu wtórne zmiany w przepływie krwi przez naczynia krwionośne w mózgu.

Jak często występuje?

Najczęściej występuje migrena bez aury i stanowi 80% wszystkich migrenowych bólów głowy. Ogólnie około 75% osób z migreną stanowią kobiety. Największe natężenie i częstotliwość migrenowych bólów głowy spotyka się między 30.–40. rokiem życia. Po 40. roku życia liczba ataków i ich nasilenie stopniowo się zmniejsza. U pacjentów po 50. roku życia migrena pojawia się rzadko. Około 70% osób cierpiących z powodu migreny ma krewnych pierwszego stopnia, u których także występują migrenowe bóle głowy.

Jak się objawia?


Ryc. 1. Typowa lokalizacja bólu głowy w migrenie

Ból głowy zaczyna się zwykle w czasie, gdy pacjent jest przytomny. Rzadko występuje zaraz po przebudzeniu, niekiedy budzi śpiącą osobę. Migrena może pojawić się samoistnie. Jednak u osób predysponowanych napady bólu migrenowego mogą zostać wywołane przez wiele czynników, w tym także środowiskowych.

Ból jest umiarkowany do silnego i niejednokrotnie nasila się przy ruchach czy innej aktywności fizycznej. Występuje po jednej stronie, często umiejscawia się w obszarze czoła i skroni lub oka. Ból rozwija się przez 1–2 godziny, postępuje do tyłu i w końcu obejmuje całą głowę. Ból migrenowy utrzymuje się przez 4–72 godziny. U 80% pacjentów towarzyszą mu nudności, niemal połowa ma wymioty, dlatego w trakcie ataku odczuwa się niechęć do spożywania posiłków.

Aspekty okulistyczne migreny wiążą się z aurą migrenową, która objawia się najczęściej w postaci mroczków, światłowstrętu lub drgania (scyntylacji) obrazu, nazywanego teichopsjami (wyglądają one jak jasne zygzakowate linie przypominające zarysy fortyfikacji, niejednokrotnie przesuwają się w polu widzenia). Omamy wzrokowe mogą przybierać postać zamglonej plamki, widzenia „falującego, rozgrzanego powietrza” czy błysków światła.


Ryc. 2. Iluzje fortyfikacyjne (teichopsje); źródło: wikipedia.org


Ponadto efektem migreny może być zadrażnienie spojówkowe, cechy zepołu Hornera (względne zwężenie źrenicy, 1–2-milimetrowe opadnięcie powieki po stronie bólu głowy), porażenie nerwu III z porażeniem mięśni gałkoruchowych, opadnięciem powieki z zaoszczędzeniem odruchów źrenicznych lub z obecnością nieprawidłowych reakcji źrenic. Inne objawy to: tkliwość mięśni, zaburzenia rytmu serca, spadek lub wzrost ciśnienia tętniczego.

Po napadzie bólu migrenowego przez 24 godziny może utrzymywać się np. uczucie zmęczenia, skłonność do irytacji, bóle mięśniowe, osłabienie, a niekiedy uczucie nadzwyczajnego odświeżenia.

U osób cierpiących na migreny istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych oraz chorób naczyń mózgowych (np. udaru mózgu).

Co robić w razie wystąpienia objawów?

W pierwszej kolejności należy niezwłocznie (najlepiej do 15 minut) przyjąć leki, których zadaniem jest przerwanie ataku na samym jego początku. Niekiedy pomaga wypicie kawy. Wskazane jest przebywanie w zaciemnionym i wyciszonym pomieszczeniu, zastosowanie okładów, lekki masaż lub ucisk czoła, potylicy czy skroni. Warto rozważyć zastosowanie technik relaksacyjnych. Ważny jest wypoczynek i odpowiednia ilość snu.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Rozpoznanie można postawić na podstawie wywiadu zebranego od pacjenta.

Wyniki przeprowadzanego w trakcie pierwszej wizyty pełnego badania neurologicznego są zwykle zupełnie prawidłowe. Badanie kliniczne może wykazać nadwrażliwość na światło bądź dźwięki, mrowienie, zaburzenia mowy (afazja), splątanie, porażenia połowiczego (hemiparesis). W typowych przypadkach nie jest obowiązkowe wykonywanie badań obrazowych (TK, MRI), ale w każdym przypadku nietypowym (np. pierwszy atak migreny u osoby po 50. roku życia, zmiana dotychczasowego charakteru bólów migrenowych, pojawienie się bólu głowy u pacjentów z nowotworem lub zakażeniem HIV w wywiadzie, bóle głowy z towarzyszącą gorączką lub napadem padaczkowym itp.), należy je przeprowadzić. W celu wykluczenia olbrzymiokomórowego zapalenia tętnicy skroniowej wykonuje się badania laboratoryjne (OB, CRP).

Badanie okulistyczne obejmuje badanie w lampie szczelinowejwziernikowanie dna oka oraz badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Pozwala ono wykluczyć inne możliwe przyczyny bólu oka lub głowy.

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie migreny można podzielić na leczenie mające na celu przerwanie bólu oraz zapobieganie wystąpieniom napadu bólu.

Pierwszy typ leczenia jest najbardziej skuteczny, jeśli rozpocznie się je w ciągu 15 minut od pojawienia się bólu, kiedy jego nasilenie nie jest jeszcze duże. Leki dobiera się indywidualnie. Do stosowanych substancji należą m.in. niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. aspiryna), sumatryptan, zolmitryptan, ryzatrypatan, eletryptan, paracetamol czy pochodne ergotaminy.

W leczeniu zapobiegającym stosuje się leki, których celem jest zmniejszenie nasilenia i częstości występowania ataków bólu, np. ß-blokery, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, topiramat.

Ponadto stosuje się leczenie niefarmakologiczne, np. biofeedback, terapię kognitywno-behawioralną, techniki relaksacyjne.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Migrena jest chorobą przewlekłą, ale często zdarzają się długotrwałe okresy remisji. Wraz z wiekiem z reguły zmniejsza się częstość ataków i ich natężenie, bóle migrenowe pojawiają się w związku z tym rzadziej, trwają krócej i mają mniejsze nasilenie.

Co trzeba zrobić po zakończeniu leczenia?

Po opanowaniu ostrego ataku warto skonsultować z lekarzem stosowanie leków zapobiegających występowaniu migrenowych bólów głowy.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Znane są czynniki mogące prowokować wystąpienie migreny. Należą do nich: stres, niewystarczająca lub nadmierna ilość snu, zmiany hormonalne (np. związane z krwawieniem miesiączkowym, jajeczkowaniem lub ciążą), stosowane leki (np. doustne leki antykoncepcyjne, leki rozszerzające naczynia krwionośne), palenie tytoniu, silne światło lub światło fluorescencyjne, silne zapachy (np. perfum), działanie zimna (np. spożywanych lodów), zmiany pogody, urazy głowy, choroby zakaźne, zmęczenie, wysiłek fizyczny, choroba lokomocyjna, niektóre pokarmy (np. alkohol, kofeina, czekolada, słodziki, jak aspartam, sacharyna, owoce cytrusowe, pokarmy zawierające tyraminę – np. sery, rodzynki, orzechy, jogurt, śmietana, awokado i wiele innych).

W zapobieganiu atakom duże znaczenie ma unikanie wymienionych czynników wywołujących ból, stosowanie odpowiedniej diety, zapewnienie właściwej ilości snu, stosowanie technik relaksacyjnych czy psychoterapeutycznych oraz unikanie niektórych leków.

Poleć:
Udostępnij:

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Jednak nie będzie ograniczeń w leczeniu zaćmy
    Minister zdrowia wycofał się z pomysłu płacenia za usuwanie zaćmy tylko u pacjentów z bardzo zaawansowaną chorobą.
  • Pacjenci z zaćmą apelują do okulistów
    Dyrektor Polskiego Związku Niewidomych Małgorzata Pacholec zwróciła się w liście otwartym z apelem do wszystkich okulistów o "wspólne działania, których celem ma być przeciwdziałanie obniżaniu jakości świadczeń zdrowotnych udzielanych w Polsce, a także przeciwdziałanie formalizmowi, który oddziela pacjenta od lekarza".
  • Jaskra powinna być częściej leczona chirurgicznie
    Jaskra jest często zbyt późno wykrywana i zbyt późno kwalifikowana do leczenia chirurgicznego – poinformowała okulistka prof. Ewa Mrukwa-Kominek. 12 marca, jak co roku, obchodzony jest Światowy Dzień Jaskry.

Gdzie się leczyć

Lekarz specjalista
Okulista
Szukaj
Szpitale, przychodnie, gabinety
Okulistyka
Szukaj

Zadaj pytanie ekspertowi:

Lekarze komentują