Podwójne widzenie (diplopia)

Podwójne widzenie (diplopia)Oceń:
(3.73/5 z 11 ocen)
dr hab. n. med. Anna Kubatko-Zielińska
Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej
Katedra Okulistyki
Pracownia Patofizjologii Widzenia i Neurookulistyki, UJ CM, Kraków
Podwójne widzenie (diplopia)

Co to jest i jakie są przyczyny?

Podwójne widzenie (łac. diplopia) może mieć charakter jednooczny lub obuoczny. Jednooczne podwójne widzenie może występować w podwichnięciu soczewki, w niezborności (astygmatyzmie), w przymgleniach rogówki, w początkowej zaćmie, w czasie leczenia nieprawidłowej korespondencji siatkówkowej i pozaśrodkowej fiksacji siatkówkowej, a także w zaburzeniach umysłowych.

W prawidłowych warunkach plamki w siatkówkach obu oczu odbierają ten sam obraz i w otaczającej człowieka przestrzeni jest on lokalizowany na wprost. Mówimy wówczas, że obie plamki korespondują ze sobą. Obrazy padające na nosową część siatkówki lokalizowane są w skroniowej części otaczającej przestrzeni, a odbierane skroniową częścią siatkówki umiejscawiane są w nosowej części przestrzeni. Tak więc nosowa część siatkówki jednego oka koresponduje ze skroniową częścią siatkówki drugiego oka. Obuoczne podwójne widzenie powstaje wówczas, gdy obrazy w prawym i lewym oku odbierane są przez niekorespondujące ze sobą miejsca w siatkówkach. Zanika ono przy zasłonięciu jednego oka.

Takie patologiczne podwójne widzenie powodują choroby, które są przyczyną nieprawidłowego ustawienia gałek ocznych lub zaburzają symetrię ich ruchów. Mogą to być niedowłady lub porażenia mięśni gałkoruchowych, guzy oczodołu, złamania oczodołu oraz ostry zez spowodowany dekompensacją zeza ukrytego. Jeżeli powyższe zaburzenia powstają u małego dziecka, wówczas dochodzi do tłumienia obrazu z chorego oka lub powstaje nieprawidłowa korespondencja siatkówkowa albo brak korespondencji. Dzięki tym obronnym mechanizmom podwójne widzenie zanika w krótkim czasie. U starszych dzieci, młodzieży i u dorosłych, na skutek mniejszej plastyczności ośrodkowego układu nerwowego, te obronne mechanizmy nie działają.

Podwójne widzenie patologiczne należy odróżnić od fizjologicznego, które występuje u wszystkich zdrowych osób, chociaż zwykle nie jest zauważane. W prawidłowych warunkach podczas fiksowania jakiegoś punktu, który widziany jest pojedynczo, wszystkie inne punkty położone bliżej i dalej niż punkt fiksowany, widziane są podwójnie. Obrazy punktu położonego bliżej niż punkt fiksowany padają w obu oczach na skroniowe części siatkówek, a te obszary nie korespondują ze sobą, i punkt widziany jest podwójnie. Z kolei obrazy punktu położonego dalej niż fiksowany punkt, padają na nosowe, niekorespondujące części siatkówek, i również widziane są podwójnie (zob. ryc.).

Podwójne widzenie
Ryc. W prawidłowych warunkach plamki w siatkówkach obu oczu odbierają ten sam obraz i w otaczającej człowieka przestrzeni jest on lokalizowany na wprost. Mówimy wówczas, że obie plamki korespondują ze sobą. Obrazy padające na nosową część siatkówki lokalizowane są w skroniowej części otaczającej przestrzeni, a odbierane skroniową częścią siatkówki umiejscawiane są w nosowej części przestrzeni. Tak więc nosowa część siatkówki jednego oka koresponduje ze skroniową częścią siatkówki drugiego oka. Przez punkty węzłowe układu optycznego obojga oczu można przeprowadzić koło. Wszystkie punkty w naszym polu widzenia leżące na tym kole padają na tzw. korespondujące punkty siatkówki i dlatego widzimy je pojedynczo. Koło to nazywane jest horopterem. Np. obraz leżącego na horopterze punktu A powstaje dokładnie w plamkach obojga oczu (a i a1), podobnie obraz punktu C powstaje na korespondujących ze sobą punktach siatkówki c i c1 – wszystkie te obrazy widzimy pojedynczo. Wraz z nieustannym ruchem naszych gałek ocznych ciągle zmienia się położenie horopteru. Zależy on od ustawienia naszych oczu oraz od punktu, na którym akurat fiksujemy nasz wzrok. Horopter nieustająco zmienia swoje położenie – oddala się i przybliża, przechyla, przesuwa na boki. Obrazy przedmiotu leżącego w punkcie B znajdującego się poza horopterem tworzą na siatkówce obrazy w punktach b i b1, a obrazy punktu D znajdującego się przed horopterem powstają w niekorespondujących punktach siatkówki d i d1. Jeśli punkty B lub D znajdą się w pewnej większej odległości od horopteru to widoczne są podwójnie – nazywa się to dwojeniem fizjologicznym. Jeśli umiejscowimy np. ołówek w pewnej odległości od oczu i popatrzymy nie na niego a w dal, to po chwili zaobserwujemy, że widzimy go podwójnie, a zamykając po kolei prawe i lewe oko możemy wyraźnie zauważyć odmienne położenie obrazów. Jeśli obserwowany przedmiot znajduje się w niewielkiej przestrzeni tolerancji przed horopterem lub tuż za nim (nazywanej przestrzenią Panuma), mimo że teoretycznie powinniśmy zobaczyć ten przedmiot podwójnie, to tak się nie stanie. Kora mózgowa jest w stanie zlać te obrazy w jeden, a widzenie stanie się stereoskopowe (przestrzenne, trójwymiarowe).

Jak często występuje?

Fizjologiczne podwójne widzenie zauważają u siebie tylko niektóre osoby i dzieje się tak rzadko. Patologiczne podwójne widzenie występuje dosyć często.

Jak się objawia podwójne widzenie?

Fizjologiczne podwójne widzenie cechuje się tym, że fiksowany punkt widziany jest pojedynczo, a podwójnie widziane są wszystkie inne punkty. Natomiast w przypadku podwójnego widzenia patologicznego podwójnie widziany jest punkt fiksowany.

U małych dzieci można podejrzewać podwójne widzenie, jeżeli dziecko zaczyna nieprawidłowo trzymać głowę lub gdy przymyka jedno oko. Dorosły chory stale widzi podwójnie, ewentualnie, przy niedużym podwójnym widzeniu, może się pojawić nieprawidłowe, wyrównawcze ustawienie głowy, gdyż dzięki niemu możliwe jest utrzymanie pojedynczego obuocznego widzenia, chociaż w części pola obuocznego spojrzenia. Okresowo pojawiające się podwójne widzenie może występować w dużym ukrytym zezie z tendencją do dekompensacji. Porażenie spojrzenia poziomego lub pionowego nie powoduje podwójnego widzenia.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Konieczne jest badanie okulistyczne oraz neurologiczne.

Jak lekarz stawia diagnozę?

Okulista przeprowadza badania, których wyniki umożliwią stwierdzenie, jaki jest rodzaj podwójnego widzenia i które mięśnie działają nieprawidłowo. W tym celu przeprowadza badanie wielkości kąta zeza w 9 ustawieniach oczu, badanie lokalizacji w przestrzeni oraz badanie z użyciem smugi świetlnej pozwalające zapisać diplogram. Na diplogramie widoczne są obszary pola spojrzenia, w których występuje:

  • podwójne widzenie,
  • poziome lub pionowe rozchodzenie się obrazów,
  • odległość od siebie podwójnych obrazów obserwowanej smugi świetlnej.

Podczas badania podwójnego widzenia pacjent patrzy prawym i lewym okiem na smugę światła, mając czerwone szkło przed prawym okiem. Obrazy białej i czerwonej smugi świetlnej są połączone w obszarze pola spojrzenia, w którym podwójne widzenie nie występuje.

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie podwójnego widzenia powinno być przyczynowe. Jeżeli przyczyną jego wystąpienia jest porażenie mięśnia gałkoruchowego, to często konieczne okazuje się leczenie operacyjne mięśni. Można je jednak podjąć dopiero po upływie kilku miesięcy od pojawienia się objawów, gdyż niedowład może samoistnie ustępować, a podwójne widzenie zmniejsza się nawet do roku. Przy niewielkim odchyleniu oka i niewielkim podwójnym widzeniu można stosować okulary pryzmatyczne, które nie zmieniają ustawienia oka, ale przesuwają obraz z niewłaściwego miejsca siatkówki na plamkę i w ten sposób usuwają podwójne widzenie. W zezie porażennym (zob. Zez) podaje się też toksynę botulinową A do mięśnia antagonisty porażonego mięśnia chorego oka. Zabieg ten powoduje zmniejszenie kąta zeza porażennego, zmniejszenie podwójnego widzenia, zapobiega powstawaniu wtórnych zmian w mięśniach antagonistach i współpracujących. Najczęściej podaje się toksynę botulinową w podwójnym widzeniu spowodowanym porażeniem mięśnia prostego bocznego oka. W podwójnym widzeniu spowodowanym ostrym zezem wskazana jest operacja mięśni gałkoruchowych.

Co zrobić po zakończeniu?

Chory wymaga okresowych kontroli okulistycznych.

Jak uniknąć diplopii?

Często nie ma sposobów zapobiegania wielu chorobom prowadzącym do podwójnego widzenia.

Data utworzenia: 07.06.2013
Podwójne widzenie (diplopia)Oceń:
(3.73/5 z 11 ocen)
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • adam
      2017-10-24 17:10
      Od miesiąca mam podwójne widzenie,ale gdy patrzę osobno na prawe lub na lewe oko widzę obraz prawidłowo,przy czym nie mogę wykonywać zawodu(jestem kierowca).Nadmienię że byłem u okulisty,laryngologa,neurologa który mi zlecił rezonans mag. głowy(nie wykryto nic szczególnego).Czy ta dysfunkcja może być spowodowana stanami zwyrodnieniowymi kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego ?czy jest sposób na wyleczenie i powrót do pełnej sprawnosci?odpowiedz
    • Magda
      2017-10-11 15:17
      Witam serdecznie. Od pól roku lekarze nie moga mnie zdjagnozowac. Zaczne od poczatku. Jestem (bylam) stylistka rzes, pracuje w pzycji siedzadej lekko pochylajac sie do przodu co wiadomo obciaza kregoslup. Mialam kontakt z mocnym klejem do aplikacji rzes, co moze tez ma znaczenie.Mialam klientke i wpewnym momencie zaczelo mi wszysko wirowac przed oczami, praktycznie nic nie widzialam. Polozylam sie myslac, ze nadwyrezylam wzrok i zaraz minie. Niestety nie przeszlo i zaczelam wymiotowac. Maz zaniósl mnie do auta w którym stracilam przytomnosc. W szpitalu zrobili mi tomografie glowy, wyszlo ok, badania tez w porzadku poza niskim potasem. Zostalam w szpitalu i mialam jeszcze tobionego doplera tetnic zylnych, cisnienie przez dobe, pobierany plyn rdzeniowy i rezonans odcinka szyjnego. Wszystko dobrze, poza przepuklina w kregach szyjnych. Wypisali mnie bo stwerdzili, ze mam depresje. Od tamtej pory nie moge pracowac, bo caly czas mi wszystko lata przed oczami, nawet jak jest noc to ciemnosc faluje, bardzo boli mnie glowa i mam uczucie przepelnienia, jakby mózg mial mi wyplynac. Okulistka stwierdzila, ze z oczami ok, laryngolog podejrzewal ze od oparów kleju dostalam obrzeku w nosie i uszkodzil sie blednik, neurolog dal leki na dotlenienie mózgu.Na wlasny koszt porobilam sobie badania: mr glowy, mr angio glowy, tk angio tetnis szyjnych, vng na blednika, ltt na borelioze, poziom hormonów tarczycy, pole widzenia. Wszystko wychodzi dobrze. Chodzilam na masaze i akupunkture. Ostania byla wizyta u chirurga naczyniowego , który zalecil mi znalezc dobrego okuliste. Moze to byc uszkodzenie nerwów wzrokowych. Bylam u trzech okulistów i kazdy odsylal mnie do neurologa i odwrotnie. Czytalam na internecie, o róznych badaniach okulistycznych specjalistycznych, zaden okulista jednak na takie mnie nie skierowal. Nie mam juz sily, bo nie moge normalnie funkcjonowac, ani pracowac, ani jezdzic autem. Bardzo prosze o pomoc.odpowiedz
    • Krzysztof
      2017-07-14 21:07
      Czy istnieją pryzmatyczne szkła kontaktowe?odpowiedz
    • Kamil
      2017-06-30 17:30
      Dzień dobry od paru dni widzę jak to powiedzieć jakby dwa obrazy jak dwoje ludzi zamiast jednego dwa telewizory . Czy to poważne jak leczyć czy okulary pryzmatyczne pomogą.prosze o pomoc co robićodpowiedz
    • Joanna
      2017-05-23 19:07
      Witam. Po jakim czasie od operacji zeza mogę zacząć robić makijaż oka i kiedy można skorzystać z solarium . Pozdrawiamodpowiedz
    • Jordanowianin
      2017-04-26 11:42
      Byłem u okulisty z powodu nagłego widzenia podwójnego w jednym oku. Lekarz stwierdził, że to niemożliwe i tylko pogorszenie wzroku z powodu pogody. Przepisał leki na poprawę ukrwienia siatkówki. Czy ma rację?odpowiedz
    • Magdalena Łódź
      2016-09-08 10:14
      Mam problem z podwójnym widzeniem w jednym oku z powodu pourazowego poszerzenia źrenicy spowodowanego uszkodzeniem mięśnia zwieracza źrenicy. Czy istnieje możliwość korekty takiego widzenia okularami? Dodam, że stenopeicznie (przy patrzeniu przez czarny okular z małym otworem po środku widzę normalnie do bliży i do dali). Nie mam poza tym innych nieprawidłowości związanych z soczewką, czy rogówką. Będę wdzięczna za odpowiedź.odpowiedz
    • Jolanta Grochala.
      2016-08-14 19:25
      Mam problem od miesiąca widzę podwójnie non stop.Po zakryciu jednego oka widzę normalnie.w przeszłości zdarzały się podwójne widzenia ,ale przechodziło.Jaka może być przyczyna tych dolegliwości?.odpowiedz
      • RD
        2016-08-17 12:35
        Pani Jolanto, konieczne jest badanie okulistyczne oraz neurologiczne.odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • Niewidomi na drodze
    Bezpieczne przemieszczanie się często utrudniają im letnie ogródki przed kawiarniami, manekiny wystawiane przed sklepami z ubraniami czy reklamy w postaci tzw. potykaczy ustawiane na zbyt wąskich chodnikach.
  • Umożliwić dopłaty do operacji zaćmy
    Pacjenci powinni mieć możliwość dopłaty do ponadstandardowej operacji z wykorzystaniem droższych, bardziej nowoczesnych soczewek – przekonywali w poniedziałek eksperci podczas śniadania prasowego w Warszawie.
  • Kielce - reorganizacja kolejki do operacji zaćmy
    Pacjenci oczekujący na zabiegi usunięcia zaćmy w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym w Kielcach, którzy wymagają przyspieszenie terminu operacji, proszeni są o kontakt z Kliniką Okulistyki WSzZ.

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies