Astygmatyzm (niezborność)

dr hab. n. med. Anna Kubatko-Zielińska
Klinika Okulistyki i Onkologii Okulistycznej
Katedra Okulistyki
Pracownia Patofizjologii Widzenia i Neurookulistyki, UJ CM, Kraków
Astygmatyzm (niezborność)

Co to jest i jakie są przyczyny?

Astygmatyzm (astigmatismus) polega na różnej sile załamywania równoległych promieni świetlnych w dwóch różnych płaszczyznach (np. pionowej i poziomej) układu optycznego oka. Wskutek tego układ optyczny nie ma jednego punktowego ogniska, obraz na siatkówce nie jest nigdy dobrze zogniskowany, a przez to nieostry. W astygmatyzmie rogówka, lub rzadko soczewka, nie jest sferyczna, tzn. jej powierzchnie łamiące światło nie są wycinkiem z kuli – załamywanie światła przez układ optyczny oka w płaszczyźnie poziomej jest inne niż w płaszczyźnie pionowej. Astygmatyzm ma charakter niezłożony (gdy tylko w jednej płaszczyźnie oko jest nadwzroczne lub krótkowzroczne, zob. Nadwroczność oraz Krótkowzroczność), złożony (gdy w obu płaszczyznach istnieje nadwzroczność lub krótkowzroczność, ale różnej wielkości), mieszany (gdy w jednej płaszczyźnie oko jest nadwzroczne, a w drugiej krótkowzroczne). Stan, gdy załamywanie światła w płaszczyźnie pionowej jest silniejsze niż w płaszczyźnie poziomej, nazywany jest astygmatyzmem prostym (niezborność prosta). Jeżeli warunki załamywania światła są odwrotne, tzn. silniejsze załamywanie światła dotyczy płaszczyzny poziomej, to astygmatyzm jest odwrotny. Istnieje też astygmatyzm nieregularny (niezborność nieregularna), w którym w różnych miejscach jednej płaszczyzny załamywanie światła jest różne (np. w bliznach rogówki, w stożku rogówki).


Ryc. Astygmatyzm

Najczęściej przyczyną astygmatyzmu jest nieprawidłowe ukształtowanie przedniej powierzchni rogówki – dużo rzadziej soczewki – albo sporadycznie deformacja gałki ocznej przez boczny ucisk, np. przez zmiany nowotworowe w oczodole albo zmiany w mięśniach gałkoruchowych, np. w chorobie Gravesa-Basedowa.

Jak często występuje?

Występuje często, ale nie zawsze konieczne jest korygowanie tej wady. Jeżeli astygmatyzm nie przekracza 1,0 dioptrii, to najczęściej nie wymaga korekcji.

Jakie są objawy?

Osoba z astygmatyzmem nie widzi dobrze ani w dal ani z bliska, przymruża powieki dla poprawienia widzenia, niekiedy odczuwa bóle głowy. Duży astygmatyzm może być przyczyną jedno lub obuocznego niedowidzenia (zob. Niedowidzenie), podobnie jak duża nadwzroczność.

Jak lekarz stawia rozpoznanie?

Wykonanie badania skiaskopii lub refraktometrii (u dzieci po porażeniu akomodacji) pozwala określić rodzaj i wielkość tej wady (zob. Badanie wady wzroku [wady refrakcji]).

Jakie są sposoby leczenia?

Astygmatyzm koryguje się soczewkami cylindrycznymi, które mają różną moc łamiącą w głównych prostopadłych do siebie południkach (płaszczyznach), tzn. ogniskują światło w dwóch różnych punktach. Soczewka cylindryczna w jednym z głównych południków jest obojętna optycznie, tzn. nie załamuje światła. Płaszczyzna ta nazywana jest osią cylindra. Dzięki temu można tak ustawić przed okiem szkło cylindryczne, aby w określonym południku nie zmieniać mocy łamiącej oka, a w innym, prostopadłym do poprzedniego, moc tę zwiększyć lub zmniejszyć. Stosowane też są soczewki sferocylindryczne, które w obu głównych południkach załamują światło, ale z różną mocą. Astygmatyzm nieregularny nie może być dobrze skorygowany soczewkami okularowymi – muszą być zastosowane soczewki kontaktowe. W innych rodzajach niezborności można stosować okulary lub soczewki kontaktowe. Astygmatyzm można też leczyć operacyjnie, podobnie jak i inne wady refrakcji.

Co robić po zakończeniu leczenia?

Astygmatyzm u dzieci i młodzieży może się zmieniać (zarówno wielkość, jak i osie astygmatyzmu mogą ulegać zmianie). U osób dorosłych również mogą występować zmiany astygmatyzmu, np. w stożku rogówki, w początkowej zaćmie (zob. Zaćma). Z powodu możliwej zmiany astygmatyzmu konieczne są okresowe kontrole okulistyczne, co najmniej 1 raz w roku.

Jak uniknąć zachorowania?

Nie ma możliwości zapobiegania powstaniu tej wady, ale możliwe i wskazane jest zapobieganie jej skutkom w postaci osłabionego widzenia, łzawienia, mrużenia powiek, przewlekłych zapaleń brzegów powiek i spojówek. Wskazane jest noszenie odpowiednich okularów lub soczewek kontaktowych albo leczenie operacyjne.

Data utworzenia: 05.04.2013
Astygmatyzm (niezborność) Oceń:
(4.09/5 z 22 ocen)
Donia
2017-12-01 09:56
Moja mama właśnie wymienila okulary u innego optyka, który zamienił cylinder z plusa na minus. CZY TAK MOŻNA? Mama teraz na jedno oko widzi gorzej i je odruchowo zamyka.
Wysłanie wiadomości oznacza akceptację regulaminu
    • Donia
      2017-12-01 09:56
      Moja mama właśnie wymienila okulary u innego optyka, który zamienił cylinder z plusa na minus. CZY TAK MOŻNA? Mama teraz na jedno oko widzi gorzej i je odruchowo zamyka.odpowiedz
    • Domi
      2017-09-22 21:55
      w moim przypadku, pomyślałam sobie "pięknie, starzeję się..." Dowiedziałam się, że astygmatyzm mam wrodzony, ale przez ostatni rok zarówno ostrość widzenia jak i kompletna ślepota po zmroku nie pozwoliły mi już normalnie funkcjonować. a Teraz :) mam piękne okulary i w końcu widzę!!! Ulżyło mi, to jednak nie starość :Dodpowiedz
      • Nana
        2017-09-29 08:28
        Miałam tak samo :)odpowiedz
    • Karol
      2017-08-27 22:54
      zawilej się nie dało ??? Astygmatyzm - wada wzroku, której problem polega na tak skomplikowanej definicji, że sami specjaliści jej nie rozumieją ;-)))odpowiedz
      • Ask
        2017-09-08 17:53
        Czego nie zrozumiałeś?odpowiedz
        • ana1907
          2017-09-09 00:07
          witam, w jakim badaniu dobry okulista wykryje astygmatyzm ?odpowiedz
          • Ania
            2017-09-15 20:26
            Okulista raczej nie....dokładne badania wykonuje się u optometrysty.odpowiedz
            • Małgorzata
              2017-10-14 21:01
              Ania czyli po prostu u optyka? Proszę o radę, bo sama muszę udać się gdzieś po diagnozę.odpowiedz
              • Bogusław
                2017-10-21 16:26
                Mam astygmatyzm i najlepiej badania wykona lekarz okulista. Oprócz badań dobiera właściwe szkła uwzględniając odbiór światła przez mózg. Za mocne szkła powodują zawroty i bóle głowy. Optometrysta bazuje jedynie na wyniku komputerowym, nie uwzględniając tego wpływu.odpowiedz
                • Aleksander
                  2017-10-24 18:18
                  Zależy gdzie. Byłem u optometrysty. Badał mnie ponad 0,5 godziny i wykrył astygmatyzm. Po badaniu komputerem badał także "analogowo" z użyciem tablic, dobierając wysokość wady (wcześniej nikt astygmatyzmu u mnie nie stwierdził, jedynie krótkowzroczność. Badany byłem przez kilku okulistów) na końcu kazał założyć okulary i stwierdzić przy zapalonym świetle czy wszystko jest w porządku i posiedzieć w nich kilka minut. Zdaję sobię sprawę, że może to nie być standard ale wszystko zależy od tego do jakiego optometry bądź optyka się trafi ;)odpowiedz

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

Zaprenumeruj newsletter

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość z linkiem aktywacyjnym.

Dziękujemy.

Ten adres email jest juz zapisany w naszej bazie, prosimy podać inny adres email.

Na ten adres email wysłaliśmy już wiadomość z linkiem aktywacyjnym, dziękujemy.

Wystąpił błąd, przepraszamy. Prosimy wypełnić formularz ponownie. W razie problemów prosimy o kontakt.

Jeżeli chcesz otrzymywać lokalne informacje zdrowotne podaj kod pocztowy

Nie, dziękuję.

Aktualności

  • Tylko 9 proc. kierowców regularnie bada wzrok
    Podstawą oceny sytuacji na drodze jest wzrok. Szacuje się, że kierujący pojazdami odbierają dzięki niemu 90 proc. informacji z otoczenia. Tymczasem większość kierowców po 40. roku życia nie wie, że ma wadę wzroku lub nosi okulary o nieodpowiedniej korekcji.
  • Miliony za operacje zaćmy za granicą
    Blisko 23 mln zł zapłacił w latach 2014-2017 śląski oddział NFZ za zabiegi usunięcia zaćmy, przeprowadzane za granicą u polskich pacjentów, ubezpieczonych w tym oddziale. Finansowanie takiego leczenia przez NFZ umożliwia unijna dyrektywa o transgranicznej opiece zdrowotnej.
  • Integrowani przez sztukę
    Zaśpiewałem piosenkę Piaska „Imię deszczu”. Spodobało się i zostałem. Potem były warsztaty teatralne, które miały nas przygotować do gry w spektaklu. Ludzie czytali afisz i nie bardzo wierzyli, że warto na to iść. Jak to: ślepi grają w teatrze? – opowiada Krzysztof, aktor Integracyjnego Teatru Aktora Niewidomego (ITAN).

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies